السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

544

تفسير الميزان ( فارسي )

مؤيد اين معنا سياق آيه : « حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ » است كه خبر از هجوم ياجوج و ماجوج مىدهد و اسمى از سد نمىبرد . البته كلمه « دك » يك معناى ديگر نيز دارد ، و آن عبارت از دفن است كه در صحاح گفته : « دككت الركى » اين است كه من چاه را با خاك دفن كردم « 1 » . و باز معناى ديگرى دارد ، و آن اين است كه كوه به صورت تلهاى خاك در آيد ، كه باز در صحاح گفته : « تدكدكت الجبال » يعنى كوه ها تلهايى از خاك شدند ، و مفرد آن « دكاء » مىآيد « 2 » . بنا بر اين ممكن است احتمال دهيم كه سد ذو القرنين كه از بناهاى عهد قديم است به وسيله بادهاى شديد در زمين دفن شده باشد ، و يا سيلهاى مهيب آبرفتهايى جديد پديد آورده و باعث وسعت درياها شده در نتيجه سد مزبور غرق شده باشد كه براى بدست آوردن اين گونه حوادث جوى بايد به علم ژئولوژى مراجعه كرد . پس ديگر جاى اشكالى باقى نمىماند ، و ليكن با همه اين احوال وجه قبلى موجه تر است - و خدا بهتر مىداند .

--> ( 1 و 2 ) صحاح ، ج 4 ، ص 1584 .